Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ĕç укçи илнĕ сăлтавпа

Ăртиван сыпнă лайăхах,

Авă вăл пырать урампа,

Хăй тайкаланать пĕрмаях.

Урисем ун утасшăн малалла,

Пĕвĕ туртăнать каяллах,

Ерипе шăвать хăй çапах.

Акă Ăртиван çавăнтах

Сулăнса та кайрĕ пĕр енне,

Ланк! кайса ларчĕ çул хĕрне.

Лупашкари пылчăкпа чӳхенсе,

Мăн Сысна выртать киленсе.

Ăртиван аран-аран тăчĕ те вăй пухса,

Сысна патне пычĕ вăл шуса,

Ишрĕ пылчăклă шывра,

Ыталасшăн пулчĕ Сыснана.

- Пакăç! — тет Сысни. — Пит-куçĕ хуп-хура,

Ман çума выртасшăн, пăх ăна!

Хăраса тармалла тĕсĕнчен,

Чим-ха, чим, тата хăйĕнчен

Эрех шăрши сăмсана çурать,

Çав шăрша епле тӳсмелле? —

Тет Сысна, тăрса тарать.

Ăртиванăн астума тивет:

Ӳсĕр çынтан Сысна та йĕрĕнет.

Маншăн эс ан кулян, савнă тусăм.

Çыру çыртăм пулсан — эп чĕрех.

Çич юта аркататпăр хăюллăн.

Киле таврăнăп эп чиперех.

Кăмăлна ытлашши ан хуç эсĕ.

Çырăп-ха çырусем эп татах.

Фашистсен эшкерне çĕнтерсессĕн,

Хам та çитĕп часах сан пата.

1941, июль.

Кăнтăр-Хĕвел анăç фрончĕ.

Ан йĕрсем, кинемей,

Ан тăксам куççульне.

Эс чĕртеймĕн ăна

Йĕнипе.

Лекрĕ пуля.

Анчах унăн ячĕ çуллен

Çиçсе тăрĕ

Хĕвел шевли пек.

Вăл çĕршывăн чысне

Паттăр ĕçĕсемпе

Чĕнтĕрлерĕ.

Унран тĕслĕх илсе,

Фашистсен эшкерне

Çунтарса вут-хĕмпе,

Çитĕнеççĕ

Пиншер геройсем.

Кураттăм эпĕ чикĕре чухне

Çут уйăхлă, хитре, таса каçсем.

Умри сукмак урлах, пуçĕсене

Тая-тая, пуплетчĕç чăрăшсем.

Илтеттĕмччĕ çырма леш айккинчен

Ялти хĕрсен илемлĕ юррине,

Вĕсем хăйсен хавас вăййисенче

Пĕр чарăнмасăр алă çупнине.

... Шухăшпала эп хам та аякка,

Чăваш çĕрне васкаттăм ун чухне.

Ял-йыш аса килет-çке çамрăка,

Тăван уй-хир чĕнет-çке хăй енне.

Курас килет юратнă Кĕтеснер

Тӳр урамне, илемлĕ пӳртсене.

Шур хапхисем ĕречĕпех чипер,

Чĕкеç йăва çаврать карнис çине.

Хирте пиçсе саралчĕ пуль ыраш,

Хĕр-йыш кĕлте çыхать пуль савăнса,

Тăван колхоз ачи — маттур юлташ —

Жнейкăпала пырать пуль чашкăртса.

Якур Яжуков ял хуçалăх техникумĕнчен вĕренсе тухсан яла таврăнчĕ. Ăçта ĕçлес пирки сăмах тапратсан: "Ненай", — пуçне пăркаларĕ йыснăшĕ. Колхоз правленине çитрĕ. "Сана колхоз вĕренме яман", — терĕ ăна кĕске мăйлă бухгалтер.

Вăл киле килме тухрĕ. "Каймаллах кунтан", — хăнт-хăнт! тапрĕç пуçра юн тымарĕсем. "Тен, каймасан та..." — тенĕ пек илтĕнчĕ тата темĕнле сасă.

Якур куртка кĕсйинчен çĕтĕлме пуçланă пĕлтерĕве туртса кăларса пĕрремĕш хут курнă пек вуларĕ. "Каймаллах", — çирĕплетрĕ вăл хăйне.

Тӳпери çăлтăрсем пăлханнă кил-çуртра çĕрĕпе çутă сӳнмен пек ирчченех çунчĕç. Вăрман çийĕнчи сапаланчăк пĕлĕтсене çил килсе шурăмпуç шевли кăшт палăракан тухăçа хăваласа пуçтарчĕ. Пĕлĕтсем пĕр хушă кутăн-пуçăн пăтрашăнса илчĕç те шăпăртах тамалчĕç. Çумăр ӳккелеме пуçларĕ. Уçă тĕлте хĕвел курăнчĕ. Вăл пайăркисемпе çĕр енне мĕн пур вăйран туртăнса унран куççульпе йĕре-йĕре уйрăлнăн туйăнчĕ. "Çумăр çуса ан ятăрччĕ", — ассăн сывларĕ Якур.

Канаш станцийĕнче Çĕпĕрелле каякан пассажир пуйăсĕ çине Томска çити билет илчĕ. Тăкăлтăк-тăкăлтăк туса пычĕç вакун кустăрмисем. Каяс çулу такăр пултăр, ларас вырăну типĕ пултăр текен пулманран-ши, вăл хăй те: "Ну, сывă пул, тăван енăм!" — темерĕ. Чӳречерен тулалла тĕлсĕррĕн пăхса пычĕ.

Малалла

Эп тĕкĕр çине

Именетĕп пăхма.

Курассăм килмест

Пĕркеленнĕ сăна.

Эп çамрăклăхпа

Çиçекен сăнăма

Çĕн ĕмĕтсемпе

Çĕнетсе пурăнап.

Хулра вăй пур чух,

Пуç ĕçленĕ чухне,

Халь каччă пекех,

Эп туятăп хама.

Пăхма кирлех мар-тăр,

Тен, тĕкĕр çине.

Пăсса кăтартать

Вăл кăштах сăнăма.

Кашни каç тухатăп

Йывăç пахчине,

Итлесе ларатăп

Шăпчăк юррине.

Çăлтăрсен вăййи те

Килĕшӳллĕ маншăн.

Уйăх та пăхать пек

Тусăм евĕр ăшшăн.

Çил вĕрсен, туятăп

Хĕр лăпканине...

Çавăнпа тухатăп

Йывăç пахчине.

Эсĕ уйăх пулсан эпĕ çăлтăр пулам!

Шурăмпуç çутипе чӳхенсе çуталам.

Инçетри телее йĕрлесе тупнă чух

Сан çине аякран пăхнипех савăнам.

Эсĕ пурнăç пулсан эпĕ тĕлĕк пулам!

Вăрттăн каç шăплăхне хускатмасăр сывлам.

Ватăлми чĕрене канăç çитнĕ чухне

Сан чунна асамла телейпе хумхатам.

Эсĕ ĕмĕт пулсан эпĕ шухăш пулам!

Çиçĕм пек васкаса сан хыçран хăвалам.

Эп сана, юмахри тĕнчене куçарса,

Юрату шерпетне астивсе пăхтарам.

Эсĕ тинĕс пулсан эп ун хумĕ пулам!

Тăвăлпа тулхăрса хĕвелпе çуталам.

Палкаса тăракан аслă пурнăç çинчен

Манăçми юрăсем юрласа хăварам.

Эсĕ мăкăнь пулсан эп пыл хурчĕ пулам!

Çеçкӳне çунатпа сĕртĕнсе ачашлам.

Чĕрери тунсăха çилпеле вĕçтерсе

Виличчен юратма вĕрентсе хăварам!

— Савни, сана юратнипе мĕн парам эп:

Асăнмалăх кĕмĕл çĕрĕ халаллам-и?

— Ай-яй, савни, пит илĕртсе ан калаç-ха:

— Юратнипе кĕмĕл çĕрĕ халаллаç-и?

— Савни, сана юратнипе мĕн парам эп:

Çут çӳçеллĕ пурçăн тутăр халаллам-и?

— Ай-яй, савни, пит илĕртсе ан калаç-ха:

Юратнипе пурçăн тутăр халаллаç-и?

— Савни, сана юратнипе мĕн парам эп:

Виç хурталлă сатин саппун халаллам-и?

Ай-яй, савни, пит илĕртсе ан калаç-ха:

Юратнипе саттин саппун халаллаç-и?

— Савни, сана юратнипе мĕн тăвам эп:

Çӳхе кăна тутăвунтан чуп тăвам-и?

— Ай-яй, савни, юрату сан чĕререх-мĕн:

Чуп ту эппин! Анчах асту... Çепĕçреххĕн...

Урам шупка кăвак тĕслĕ. Унта юр пĕрчисем хĕвĕшеççĕ. Тĕлĕнмеллескерсем вĕсем: çĕр çине тем пеканса ларасшăн, анчах пултараймаççĕ. Вăйлă çил вĕсене вĕçтерет те вĕçтерет. Çавăнпа та, лайăхрах сăнаса тăрсан, чуна кăшт кулăшла пулса каять, «Айванскерсем!» — тесе кăшкăрас килет.

Урамран анаталларах, çулçисене тăкса пĕтермен тирексем хыçĕнче, анлă Атăл юхса выртать. Паян вăл лăпкă мар. Хумĕсем пĕр енчен тепĕр енне çаврăнса çапăнаççĕ, çыран хĕрринелле кумаççĕ. Пăрахутсем те курăнмаççĕ. Шурă юр пĕрчисем кăна хура та кăтрашкаллă уçлăхра шĕвĕр тимĕр пек çуталса паплă мар вырăналла вĕçеççĕ. Каç тĕксĕмĕ килнĕ. Хăш-хăш килте çутă çутнă. Урамра çын сахал. Темиçе хĕрарăм кăна, пĕчĕк ачисене хăйсем çумне пăчăртаса, автобус килессе кĕтеççĕ. Ачисем пулмасан вĕсем те çакăнта тăрас çук, утмалла. Автобусĕ хулара сайра çӳрет, тепре чухне кĕтсе илме те çук. Анчах хула çыннисем кунашкаллине тахçанах хăнăхнă та вăрçмасăр -тумасăр хăйсен çулĕсемпе танкăшаççĕ. Пĕр каласан, вĕсене автобус кирлех те мар: хулийĕ пĕчĕк, ниçта каймаллиех те çук. Хĕвел тухăçĕнче рабочисен поселокĕ вырнаçнă, кăнтăрта — ял. Çавăнта пурăнакансене кăна кансĕртерех.

Малалла